Cụ thể, giá xăng dầu thị trường thế giới tăng cao trong tháng 3/2010, bình quân giá xăng dầu thị trường thế giới (đến ngày 25/3) tăng từ 1,34% đến 6,65% so với giá bình quân của những ngày trước đó. Khi đó, giá cơ sở (không tính lợi nhuận định mức) cao hơn giá bán hiện hành từ 373 đến xấp xỉ 600 đồng/lít,kg, riêng chênh lệch giá của ma dút không đáng kể.
Theo quy định hiện hành, các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đầu mối đã có thể điều chỉnh tăng giá bán lẻ mặt hàng xăng dầu vào thời điểm đó. Tuy nhiên, để giữ ổn định giá bán lẻ mặt hàng xăng dầu trong nước góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, không để lạm phát cao, Liên Bộ Tài chính - Công Thương đã yêu cầu các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đầu mối không điều chỉnh tăng giá bán lẻ mặt hàng xăng dầu, đồng thời cho phép doanh nghiệp đầu mối sử dụng Quỹ bình ổn giá từ ngày 1/4 với mức 500 đồng/lít với xăng và 400 đồng/lít với cả dầu hỏa và diesel.
Tiếp đến, trong nửa đầu tháng 4/2010, giá xăng dầu thế giới tiếp tục tăng cao, khiến giá cơ sở cao hơn giá bán hiện hành từ 496 - 751 đồng/lít,kg. Liên Bộ Tài chính - Công Thương tiếp tục yêu cầu các doanh nghiệp không tăng giá bán lẻ xăng dầu; cho phép tiếp tục được sử dụng Quỹ bình ổn giá, đồng thời Bộ Tài chính giảm thuế nhập khẩu từ 3% đến 5% tuỳ loại. Bộ Tài chính khẳng định, với các biện pháp điều hành giá như trên, việc kinh doanh các mặt hàng xăng dầu vẫn còn bị lỗ.
Đặc biệt, từ cuối tuần đầu tháng 5/2010 giá xăng dầu thị trường thế giới đã bắt đầu giảm. Tuy nhiên, nếu tính bình quân giá mặt hàng xăng dầu trên thị trường 30 ngày gần đây (tính đến ngày 16/5) thì giá cơ sở vẫn còn cao hơn giá bán hiện hành từ 293 đồng/lít,kg đến 820 đồng/lít,kg. Sau khi tiếp tục được sử dụng Quỹ Bình ổn giá với mức trích 400-500 đồng, kinh doanh các mặt hàng dầu vẫn còn bị lỗ (trừ mặt hàng xăng đã bắt đầu có lãi nhưng chưa đạt mức lợi nhuận định mức - tối đa 300 đồng/lít).
Liên Bộ Tài chính - Công Thương nhấn mạnh: hai Bộ sẽ áp dụng các giải pháp điều tiết, bình ổn thị trường, đảm bảo không để xảy ra thiếu hàng, sốt giá; đồng thời không để giá xăng tăng liên tục trong thời gian ngắn, gây tác động bất lợi đến sản xuất và tâm lý người tiêu dùng.
Trường hợp giá xăng dầu thế giới tiếp tục giảm, việc điều hành giá mặt hàng xăng dầu theo nguyên tắc, thứ tự ưu tiên: 1- Đảm bảo cho các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu đầu mối không bị lỗ; 2- Ngừng sử dụng Quỹ bình ổn giá nhằm bảo toàn, nâng số dư của Quỹ để có thể sử dụng, can thiệp nếu giá xăng dầu trên thị trường thế giới tăng cao trở lại; 3- Điều chỉnh giảm giá bán lẻ xăng dầu.
Với những thông tin nêu trên, có thể khẳng định sau một thời gian dài tăng, giá xăng dầu đã giảm nhưng kinh doanh vẫn lỗ. Nếu giá xăng dầu thế giới tiếp tục giảm, việc điểu chỉnh giảm giá bán lẻ xăng dầu chỉ đến sau khi doanh nghiệp đầu mối không lỗ, đồng thời ngừng dùng quỹ bình ổn, thậm chí còn bổ sung thêm vào quỹ này.
